عرفان در لغت به معني »شناخت « است و اصطلاحا" به »شناخت خدا« در صورتي كه عاشقانه باشد, گفته مي شود. عارف محبوس شناخت هاي استدلالي خشك درباره ي خدا و صفات او نيست , بلكه خدا را روح حاكم بر سراسر وجود و همه ي هستي مي بيند. عارف در صدد است همچون قطب عارفان و امير مؤمنان كه فرمود: »ما رائيت شيئا" الا رأيت الله قبله و بعده و معه « هميشه شاهد حق تعالي باشد و گاه فرياد بر مي آورد كه :
به دريا بنگرم دريا ته وينم ]تو بينم [به صحرا بنگرم صحرا ته وينم
به هر جا بنگرم كوه و در و دشتنشان از قامت رعنا ته ونيم
عرفان دو نوع است ; نظري و عملي . عرفان نظري ; مجموعه معارفي درباره ي شناخت خدا و نقش او در هستي و ارتباط انسان با خدا و شناخت ابعاد الهي انسان و منازل و مقامات سلوك و سفر انسان الي الله و امثال آن است . عارفان بزرگ در طول تاريخ صدها كتاب عرفاني تائليف كرده و به يادگار گذاشته اند; از مثنوي ملاي رومي گرفته تا منطق الطير عطار. اما در بين همه ي آثار عرفان نظري برخي كتب مقام عالي را در حوزه هاي علميه كسب كردند كه اكنون متن درسي حوزه علميه قم و ديگر حوزه هاي بزرگ است ; مانند: 1 - فصوص الحكم , محي الدين عربي , با شرح قيصري ; 2 - تمهيد القواعد, صائن الدين ابن تركه ; 3 - مصباح الانس , ابن فناري . امام خميني (ره ) هم علاوه بر تحصيل اين كتاب ها و تدريس آن تعليقه اي بر فصوص الحكم نگاشته است و تجليل معظم له از محي الدين در نامه اي كه به گورباچف نوشت , نشانه ي احترام و اهتمامي است كه امام امت به ايشان داشته است . عرفان عملي , سلوك رفتاري و تلاش هاي مستمر يك سالك است كه با مناجات هاي فراوان در خلوت و جل²وت و تخلق به اخلاق فاضله , همچون زهد و دوري از دنيا و رفق و محبت به خلق و مانند آن حاصل مي شود تقوا و پرهيزگاري و دوري از گناهان و عمل به دستور و تكاليف ديني نقش عمده اي در صفاي قلب ايفا مي كند. از ميان چهره هاي برجسته ي عرفان در چند دهه ي اخير مي توان از مرحوم قاضي بزرگ استاد عرفا, امام امت و علامه طباطبايي و نيز مرحوم سيد احمد آشتياني در تهران و مرحوم الهي قمشه اي و مرحوم فاضل توني و مرحوم آيه ا... بهاءالديني و مرحوم آيه ا... رفيعي قزويني و مرحوم ميرزا جواد ملكي تبريزي و مرحوم آيه ا... شاه آبادي و از بين معاصران استاد علامه حسن زاده آملي و آيه ا... جوادي آملي و آيه ا... بهجت نام برد. براي اطلاع بيشتر مي توانيد به كتاب هاي ذيل مراجعه نماييد: 1 - مقدمه اي بر عرفان و تصوف دكتر سجادي 2 - برنامه سلوك در نامه هاي سالكان نشر دارلفكر 3 - عرفان نظري دكتر يحيي يثربي 4 - نفحات الانس احمد حاجي 5 - الحمات و العرفان آيه ا... جوادي آملي 6 - عارف و صوفي چه مي گويدجواد تهراني نقد تصوف : تصوف از آن جهت كه مشتمل بر عرفان و تزكيه نفس است , ستوده , اما داراي نواقصي است كه بدان جهت ضايعه هاي فراواني براي عالم اسلام داشته است ; از قبيل : 1 - آداب خرافي و رسم ها و سنت ها و ذكرها و وردهايي كه سند شرعي ندارد و ابتكار بزرگان هر فرقه است ; 2 - اكثر مرشدان ث به ظاهر آراسته شياداني هستند كه خانقاه و مجلس ذكر را دكان پول و وجاهت و رياست قرار داده اند; 3 - بي توجهي و يا كم مهري نسبت به شريعت و احكام و تكاليف ديني و رساله هاي عمليه و تقليد از مراجع تقليد; 4 - دوري و عدم انجام وظايف انقلابي و سياسي به بهانه دوري از دنيا و مشاغل دنيوي . عرفان درلغت به معناي شناخت و در اصطلاح شناخت شهودي پروردگار را گويند كه از طريق تهذيب نفس و صفاي باطن حاصل مي شود. در اسلام عرفان و طي مدارج سلوك عرفاني مطرود نيست بلكه آنچه مطرود است جريانات جاهلانه انحرافي و صوفيانه است كه باظاهر و احكام شريعت به مخالفت برخاسته و مي پندارند با طي برخي از راه هاي نه چندان درست خود را واصل به درياي معرفت پنداشته و ادعا مي كنند كه ديگر آنان را حاجتي به رعايت احكام دين مقدس اسلام نيست . بنابراين عرفاني چون عرفان امام خميني (ره ) كه از طريق رياضات شرعي و با تكيه بر علوم و معارف مقدس دين به دست آمده و در تمام مراحل سير و سلوك حافظ و پاسدار احكام دين مبين است و از يكسو نگري و تك بعدي بودن دور است بسيار خوب و پسنديده مي باشد.

يک شرکت امريکايي اعلام کرده که پرواز آزمايشي يک هواپيماي سازگار با محيط زيست را که با سوخت هيدروژن کار مي کند، با موفقيت به انجام رسانده است.

براي تامين انرژي اين هواپيما از سوخت هيدروژن مايع استفاده مي شود. هيدروژن در باک هواپيما ذخيره مي شود، اما اکسيژن لازم براي سوزاندن هيدروژن از هوا به دست مي آيد. سپس اين دو در يک سلول سوختي با يکديگر ترکيب مي شوند. الکتريسيته يي که از اين پيل هاي سوختي به دست مي آيد، نيروي لازم براي پرواز هواپيما را فراهم مي کند. شرکت ايرو وايرونمنت سازنده اين هواپيما مدعي است که يک هواپيماي بدون سرنشين از اين نوع با باک پر مي تواند تا 24 ساعت به پرواز خود ادامه دهد.

پژوهشگران بر اين باورند که مي توان با استفاده از هواپيماهاي مجهز به پيل هاي سوختي از شدت انتشار گازهاي گلخانه يي در اثر فعاليت هاي هوانوردي کاست. شکل ظاهري اين هواپيما که «ديده بان جهاني» نام دارد، بيشتر شبيه يک گلايدر است تا هواپيماهاي تجاري معمولي. طول بال هاي هواپيما بيش از 15 متر است. در قسمت جلويي بال هاي اين هواپيما هشت موتور وجود دارد. اما چيزي که در اين هواپيما به راستي نوآورانه محسوب مي شود، منبع انرژي آن است.الکس هيل مدير بخش واشنگتن شرکت سازنده اين هواپيما مي گويد؛ «اين هواپيما در جايي که هوا بسيار سرد است، هيدروژن مايع با خود حمل مي کند. بنابراين نوع عايق بندي باک آن بسيار مهم است.»تاکنون طرح دقيق و کامل باک هواپيما و همچنين ماهيت پيل هاي سوختي که وظيفه ترکيب هيدروژن و اکسيژن (که پس از آغاز پرواز از هوا به دست مي آيد) را برعهده دارد، مخفي مانده است.اين هواپيما که شکل ظاهري آن به هواپيماهاي گلايدر شبيه است، اولين بار 26 مه و بار ديگر سوم ژوئن از پايگاه آريزونا به پرواز درآمد.

اين شرکت پيش از اين يک سامانه پيشران مبتني بر سلول سوختي را روي هواپيماي قديمي هليوس نصب کرد که از صفحه هاي خورشيدي براي تامين انرژي استفاده مي کرد. هواپيماي هليوس در سال 2001 توانسته بود به ارتفاع پرواز 2915 کيلومتر دست يابد و رکورد پرواز هواپيماهاي غيرموشکي را از آن خود سازد. با اين همه هواپيماي هليوس در سال 2003 طي يک پرواز و پيش از آنکه سامانه پيل هاي سوختي براي نصب در آن آزمايش شود، سقوط کرد و نابود شد.

شرکت سازنده اين هواپيما معتقد است از هواپيماهايي مانند اين مي توان براي اهداف ارتباطات راه دور استفاده کرد. برخي اميدوارند اين هواپيما بتواند جانشين ماهواره ها يا کامل کننده عملکرد آنان شود.

اين هواپيماي کوچک توسط شرکت بوئينگ توليد شده و به گفته مسوولان تاکنون سه پرواز کوتاه در مادريد انجام داده است. با توجه به اينکه موتور اين هواپيما از سلول هاي سوختي استفاده مي کند، از اگزوز آن فقط بخار آب خارج مي شود و هيچ گونه گاز آلاينده يي از خود منتشر نمي کند. شرکت بوئينگ مدعي است انجام اين آزمايش ها مي تواند راه را براي ظهور نسل تازه يي از هواپيماهاي سبز هموار کند.

طراحي اين هواپيما به گونه يي است که امکان نصب يک باتري هيبريد و يک سيستم سوخت هيدروژني در آن وجود دارد. پيل هاي سوختي اين هواپيما که با ترکيب اکسيژن و هيدروژن، الکتريسيته توليد مي کنند، مي توانند موتورهاي الکتريکي ملخ را به حرکت درآورند.

هرچند اين هواپيما هنگام پرواز در آسمان تنها از پيل هاي سوختي براي تامين انرژي استفاده مي کرد، اما هنگام برخاستن از زمين از باتري استفاده کرد تا انرژي بيشتري را براي عمل دشوار برخاستن فراهم آورد.

هرچند بوئينگ اعلام کرده اين هواپيما مي تواند به مدت 45 دقيقه پرواز کند، اما در هر آزمايش زمان پرواز نصف اين مقدار بود. با اينکه نتيجه اين آزمايش ها موفقيت آميز بوده است،بوئينگ اذعان کرد به پيل هاي سوختي به عنوان تنها منبع تامين کننده انرژي هواپيماهاي بزرگ مسافربري اتکا کرد، اما مي توان آنها را به عنوان يک منبع جانبي براي توليد انرژي در هواپيماهاي بزرگ به کار گرفت، با اين همه توليد آنها براي استفاده تجاري ممکن است به زمان نياز داشته باشد. به گفته برخي کارشناسان براي تجاري شدن هواپيماهاي اينچنيني هنوز هم بايد زماني حدود 20 سال منتظر بود.اما يکي از موضوع هايي که باعث شده به اين هواپيما توجه شود، نقش هيدروژن و استفاده از آن در هواپيما براي کاهش تاثير فعاليت هاي هوانوردي بر تغييرات آب وهوايي است. به گفته پژوهشگران شدت افزايش انتشار گازهاي گلخانه يي در بخش هواپيمايي بيش از هر بخش ديگري در صنعت است. در سال 1999 يک هيات بين المللي بررسي تغييرات آب و هوايي (سازماني که به جمع آوري و ارزيابي شواهد مربوط به وضعيت آب وهوا و ارائه آن مي پردازد) گفته است که فعاليت هاي مربوط به هوانوردي عامل حدود 5/3 درصد از گرمايش جهاني ناشي از فعاليت هاي انساني است. هم اکنون شمار مسافراني که با هواپيما پرواز مي کنند هر ساله پنج درصد زياد مي شود. به همين دليل کارشناسان حدس مي زنند تا سال 2050 سهم هواپيمايي در پديده گرمايش جهاني

6/2 تا 11 برابر بيشتر شود. با اين همه برخي اميدوارند با استفاده از فناوري هاي جديدتر که از ميزان انتشار گازهاي گلخانه يي مي کاهد، بتوان از شدت اين پديده کاست. هرچند در گذشته هم هواپيماهايي با سوخت هيدروژن پرواز کرده بودند، اما اين اولين بار بود که چنين هواپيمايي با خلبان و سرنشين پرواز مي کرد. در سال 2005 موسسه ايرو وايرونمنت يک هواپيما را به پرواز درآورد که از هيدروژن مايع به عنوان سوخت استفاده مي کرد، اما آن هواپيما سرنشين نداشت.نگراني ها در مورد تغيير وضعيت آب و هوايي کره زمين باعث شده شرکت هاي بسياري براي توليد هواپيمايي که کمتر به محيط زيست آسيب مي رسانند، تلاش کنند.براي مثال اوايل سال جاري ميلادي، شرکت هواپيمايي ويرجين آتلانتيک اولين پرواز تجاري با استفاده از سوخت زيستي را انجام داد. در آن پرواز يکي از موتورهاي هواپيما با استفاده از سوخت هاي زيستي به حرکت درآمده بود.سال گذشته نيز شرکت کينه تيک هواپيمايي را به پرواز درآورد که با انرژي خورشيدي کار مي کرد. اين هواپيما که «باد صبا» نام داشت، به مدت 54 ساعت پرواز کرد و رکورد طولاني ترين پرواز هواپيماهاي بدون سرنشين را از آن خود ساخت. برتراند پيکار هوانورد سوئيسي نيز قصد دارد در سال 2010 يک هواپيماي سرنشين دار را به پرواز درآورد که توسط انرژي خورشيدي به حرکت درمي آيد. طول بال هاي آن هواپيما 80 متر است که از طول بال هاي ايرباس A380 (بزرگ ترين هواپيماي مسافربري جهان) نيز بزرگ تر است. پيکار تصميم دارد با اين هواپيما به دور دنيا سفر کند.